Bazylika Św. Jana na Lateranie

Portret użytkownika aborawska
Bazylika Św. Jana na Lateranie
Bazylika Św. Jana na Lateranie

Bazylika św. Jana na Lateranie to obiekt skromny w porównaniu z niektórymi monumentalnymi zabytkami Rzymu, jednak absolutnie nie należy go z tego powodu pomijać w swoim planie zwiedzania miasta. Swoim znaczeniem przewyższa nawet bazylikę św. Piotra. O jego wadze świadczy choćby napis przy wejściu, mówiący o tym, że świątynia jest „matką i głową wszystkich kościołów Miasta i świata”. Bazylika św. Jana (a właściwie świętych Janów – Chrzciciela i Ewangelisty) jest jedną z czterech bazylik papieskich. W jej wnętrzu znajduje się jeden z symboli Stolicy Apostolskiej – tron papieski.

Historia

Wielu turystów zastanawia nazwa bazyliki. Związana jest bezpośrednio z historią miejsca, w którym się znajduje. Pierwszy budynek świątyni został wybudowany w miejscu zwanym Horti Lateran (ogrody na Lateranie), dawnej posiadłości rodziny Lateran. Stało się to już w roku 318, niedługo po wydaniu Edyktu Mediolańskiego, który wprowadził wolność wyzwania w Cesarstwie Rzymskim. Kościół był wielokrotnie zniszczony na skutek pożarów i odbudowywany, obecna budowla w niczym nie przypomina więc tej z IV wieku. To zniszczenia spowodowane pożarem były również powodem przeniesienia siedziby papieża z Awinionu do Watykanu, zamiast na Lateran. Swój obecny kształt kościół uzyskał w połowie XVII wieku. Architektowi, Francesco Borrominiemu, udało się wówczas zachować tradycyjny pięcionawowy układ budowli. Charakterystyczna fasada wejścia do świątyni powstała w roku 1732 na podstawie projektu Alessandro Galilei.

Architektura

Fasada została wykonana w stylu klasycystycznym. Składa się z przestronnego narteksu – przedsionka prowadzącego do świątyni. Nad wejściem znajduje się wspomniany napis „…Omnium Ecclesiarum Urbis et Orbis Mater et Caput” –matka i głowa wszystkich kościołów miasta i świata . Fasadę wieńczą rzeźby Chrystusa i Doktorów Kościoła. Ozdobne drzwi z brązu zostały przeniesione z Curia Iulia – miejsca posiedzeń senatu na Forum Romanum.

W niszach filarów nawy głównej znajdują się rzeźby dwunastu apostołów wykonane przez uczniów Berniniego, jednego z najwybitniejszych twórców barokowych. Wzdłuż naw bocznych rozmieszczone są kaplice z grobowcami papieży i kardynałów. Legenda głosi, że z grobowca jednego z papieży, Sylwestra I, rozlega się klekot kości za każdym razem, gdy ma umrzeć zwierzchnik Kościoła.

Nawę główną wieńczy absyda, w której znajduje się ołtarz papieski. Szczególną uwagę zwraca znajdujący się nad ołtarzem gotycki baldachim z XIV wieku. Według tradycji, w jego górnej części umieszczone zostały czaszki świętych Piotra i Pawła. Kościół posiada także dwie inne relikwie: drewno ze stołu, przy którym Jezus spożywał ostatnią wieczerzę, oraz krople krwi Chrystusa. Jednym z wartych uwagi dzieł jest także XIII-wieczna mozaika przedstawiająca Krzyż Święty, Matkę Boską oraz niewielką postać fundatora mozaiki, papieża Mikołaja IV. Pod mozaiką znajduje się jeden z najważniejszych elementów bazyliki, symbol Stolicy Apostolskiej – tron papieski. Warto wiedzieć, że mszę przy głównym ołtarzu w bazylice na Lateranie może odprawiać tylko papież. Msza taka odbywa się raz w roku, w Wielki Czwartek.

Ozdobiony freskami transept jest połączony z najstarszą istniejącą budowlą na Lateranie – baptysterium św. Jana u Źródła. Powstało ono w IV wieku, a obecny kształt ośmiokąta uzyskało sto lat później. W jednej z jego kaplic można zobaczyć mozaiki z V wieku.

Kompleks architektoniczny na Lateranie

Na bazylice nie kończą się warte odwiedzenia zabytki na Lateranie. Tuż przy bazylice znajdziemy Pałac Laterański, który jest jedną z rezydencji papieskich. Powstał w XVI wieku na zlecenie papieża Sykstusa V, a obecnie jest między innymi siedzibą Papieskiego Muzeum Starożytności Chrześcijańskich. Do dawnej kaplicy papieskiej, Sancta Sanctorum, prowadzą Święte Schody (Scala Santa), po których, zgodnie z legendą, wchodził Jezus Chrystus w pałacu Poncjusza Piłata. Pątnicy wchodzą po nich na kolanach, ale do kaplicy można się dostać również w bardziej wygodny sposób, po schodach na jednej z dwóch klatek schodowych. Między bazyliką a murami miejskimi znajdował się niegdyś klasztor zamieszkiwany przez mnichów, którzy pełnili funkcje służebne w świątyni. Obecnie z klasztoru zachowały się jedynie oryginalnie zdobione krużganki otoczone marmurowymi kolumnami o skręconym kształcie, zbudowane w stylu przejściowym między romańskim i gotyckim.

Na Piazza di Porta San Giovanni można zobaczyć dość nietypowy obiekt – 30-metrowy egipski obelisk z czerwonego granitu. Został przywieziony do Rzymu przez Konstancjusza II, syna Konstantyna Wielkiego.

Informacje praktyczne

Wstęp do bazyliki jest bezpłatny. Na Lateran najlepiej dojechać metrem, wysiadając na stacji San Giovanni.

Dodatkowe szczegóły
Typ miejsca: 
Bazylika
Godziny otwarcia: 
od 7:00 do 19:00 (zimą do 18:00)
Nabożeństwa: 
nieznane

Lokalizacja

Przeglądanie tej mapy wymaga Javascript.